BIGtheme.net http://bigtheme.net/ecommerce/opencart OpenCart Templates
Home / Tổng hợp / Cách định khoản hạch toán các nghiệp vụ kế toán liên quan đến tiền mặt

Cách định khoản hạch toán các nghiệp vụ kế toán liên quan đến tiền mặt

Cách định khoản hạch toán các nghiệp vụ kế toán liên quan đến tiền mặt

Các nghiệp vụ kế toán liên quan đến tiền mặt là một trong nhiều nghiệp vụ kế toán quan trọng mà bất kì kế toán viên nào cũng phải nắm rõ đặc biết đối với những bạn kế toán tổng hợp, công nợ và kế toán thanh toán. Có rất nhiều nghiệp vụ phát sinh liên quan đến tiền mặt như, thu chi tiền mặt, điều chuyển tiền mặt, thanh toán tiền mặt… Công tác hạch toán định khoản các nghiệp vụ này như thế nào sẽ được ketoantd.com trình bày qua bài viết sau, mời các bạn theo dõi

Tài khoản tiền mặt – 111

Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹ tại quỹ doanh nghiệp bao gồm: Tiền Việt Nam, ngoại tệ và vàng tiền tệ. Chỉ phản ánh vào TK 111 “Tiền mặt” số tiền mặt, ngoại tệ, vàng tiền tệ thực tế nhập, xuất, tồn quỹ. Đối với khoản tiền thu được chuyển nộp ngay vào Ngân hàng (không qua quỹ tiền mặt của doanh nghiệp) thì không ghi vào bên Nợ TK 111 “Tiền mặt” mà ghi vào bên Nợ TK 113 “Tiền đang chuyển”.

Tài khoản 111 – Tiền mặt, có 3 tài khoản cấp 2:

  • Tài khoản 1111 – Tiền Việt Nam: Phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹ tiền Việt Nam tại quỹ tiền mặt.
  • Tài khoản 1112 – Ngoại tệ: Phản ánh tình hình thu, chi, chênh lệch tỷ giá và số dư ngoại tệ tại quỹ tiền mặt theo giá trị quy đổi ra Đồng Việt Nam.
  • Tài khoản 1113 – Vàng tiền tệ: Phản ánh tình hình biến động và giá trị vàng tiền tệ tại quỹ của doanh nghiệp.

Chi tiết định khoản, hạch toán một số nghiệp vụ kế toán phát sinh chính

Khi bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ thu ngay bằng tiền mặt, kế toán ghi nhận doanh thu, ghi:

a) Đối với sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, bất động sản đầu tư thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế bảo vệ môi trường, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo giá bán chưa có thuế, các khoản thuế (gián thu) phải nộp này được tách riêng theo từng loại ngay khi ghi nhận doanh thu (kể cả thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp), ghi

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt (tổng giá thanh toán)
  • Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (giá chưa có thuế)
  • Có TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.

b) Trường hợp không tách ngay được các khoản thuế phải nộp, kế toán ghi nhận doanh thu bao gồm cả thuế phải nộp. Định kỳ kế toán xác định nghĩa vụ thuế phải nộp và ghi giảm doanh thu, ghi:

  • Nợ TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
  • Có TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.

Khi nhận được tiền của Ngân sách Nhà nước thanh toán về khoản trợ cấp, trợ giá bằng tiền mặt, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt
  • Có TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (3339).

Khi phát sinh các khoản doanh thu hoạt động tài chính, các khoản thu nhập khác bằng tiền mặt, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt (tổng giá thanh toán)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (giá chưa có thuế GTGT)
  • Có TK 711 – Thu nhập khác (giá chưa có thuế GTGT)
  • Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33311).

Rút tiền gửi Ngân hàng về nhập quỹ tiền mặt; vay dài hạn, ngắn hạn bằng tiền mặt (tiền Việt Nam hoặc ngoại tệ ghi theo tỷ giá giao dịch thực tế), ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt (1111, 1112)
  • Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng (1121, 1122)
  • Có TK 341 – Vay và nợ thuê tài chính (3411).

Thu hồi các khoản nợ phải thu, cho vay, ký cược, ký quỹ bằng tiền mặt; Nhận ký quỹ, ký cược của các doanh nghiệp khác bằng tiền mặt, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt (1111, 1112)
  • Có các TK 128, 131, 136, 138, 141, 244, 344.

Khi bán các khoản đầu tư ngắn hạn, dài hạn thu bằng tiền mặt, kế toán ghi nhận chênh lệch giữa số tiền thu được và giá vốn khoản đầu tư (được xác định theo phương pháp bình quân gia quyền) vào doanh thu hoạt động tài chính hoặc chi phí tài chính, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt (1111, 1112)
  • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính
  • Có TK 121 – Chứng khoán kinh doanh (giá vốn)
  • Có các TK 221, 222, 228 (giá vốn)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính.

Khi nhận được vốn góp của chủ sở hữu bằng tiền mặt, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt
  • Có TK 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu.

Khi nhận tiền của các bên trong hợp đồng hợp tác kinh doanh không thành lập pháp nhân để trang trải cho các hoạt động chung, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt
  • Có TK 338 – Phải trả, phải nộp khác.

Xuất quỹ tiền mặt gửi vào tài khoản tại Ngân hàng, ký quỹ, ký cược, ghi:

  • Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng
  • Nợ TK 244 – Cầm cố, thế chấp, ký quỹ, ký cược
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Xuất quỹ tiền mặt mua chứng khoán, cho vay hoặc đầu tư vào công ty con, đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết…, ghi:

  • Nợ TK 121, 128, 221, 222, 228
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Xuất quỹ tiền mặt mua hàng tồn kho (theo phương pháp kê khai thường xuyên), mua TSCĐ, chi cho hoạt động đầu tư XDCB:

– Nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, kế toán phản ánh giá mua không bao gồm thuế GTGT, ghi:

  • Nợ các TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241
  • Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331)
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

– Nếu thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ, kế toán phản ánh giá mua bao gồm cả thuế GTGT.

Xuất quỹ tiền mặt mua hàng tồn kho (theo phương pháp kiểm kê định kỳ), nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, ghi:

  • Nợ TK 611 – Mua hàng (6111, 6112)
  • Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331)
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Nếu thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ, kế toán phản ánh giá mua bao gồm cả thuế GTGT.

Khi mua nguyên vật liệu thanh toán bằng tiền mặt sử dụng ngay vào sản xuất, kinh doanh, nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, ghi:

  • Nợ các TK 621, 623, 627, 641, 642,…
  • Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331)
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Nếu thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ, kế toán phản ánh chi phí bao gồm cả thuế GTGT.

Xuất quỹ tiền mặt thanh toán các khoản vay, nợ phải trả, ghi:

  • Nợ các TK 331, 333, 334, 335, 336, 338, 341
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Xuất quỹ tiền mặt sử dụng cho hoạt động tài chính, hoạt động khác, ghi:

  • Nợ các TK 635, 811,…
  • Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Các khoản thiếu quỹ tiền mặt phát hiện khi kiểm kê chưa xác định rõ nguyên nhân, ghi:

  • Nợ TK 138 – Phải thu khác (1381)
  • Có TK 111 – Tiền mặt.

Các khoản thừa quỹ tiền mặt phát hiện khi kiểm kê chưa xác định rõ nguyên nhân, ghi:

  • Nợ TK 111 – Tiền mặt
  • Có TK 338 – Phải trả, phải nộp khác (3381).

Kế toán hợp đồng mua bán lại trái phiếu Chính phủ: Thực hiện theo quy định tại phần hướng dẫn TK 171 – Giao dịch mua, bán lại trái phiếu Chính phủ.

Các giao dịch liên quan đến ngoại tệ là tiền mặt.

a) Khi mua hàng hóa, dịch vụ thanh toán bằng tiền mặt là ngoại tệ.

– Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái, ghi:

  • Nợ các TK 151,152,153,156,157,211,213,241, 623, 627, 641,642,133,… (theo tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế tại ngày giao dịch)
  • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
  • Có TK 111 (1112) (theo tỷ giá ghi sổ kế toán).

– Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi:

  • Nợ các TK 151, 152, 153,156,157,211,213,241,623, 627, 641, 642,133,… (theo tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế tại ngày giao dịch)
  • Có TK 111 (1112) (theo tỷ giá ghi sổ kế toán)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).

b) Khi thanh toán các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ:

– Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái , ghi:

  • Nợ các TK 331, 335, 336, 338, 341,… (tỷ giá ghi sổ kế toán)
  • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
  • Có TK 111 (1112) (tỷ giá ghi sổ kế toán).

– Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi:

  • Nợ các TK 331, 336, 341,… (tỷ giá ghi sổ kế toán)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái)
  • Có TK 111 (1112) (tỷ giá ghi sổ kế toán).

– Trường hợp trả trước tiền bằng ngoại tệ cho người bán, bên Nợ tài khoản phải trả áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm trả trước, ghi:

  • Nợ TK 331 – Phải trả cho người bán (tỷ giá thực tế thời điểm trả trước)
  • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
  • Có TK 111 (1112) (tỷ giá ghi sổ kế toán).
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).

c) Khi phát sinh doanh thu, thu nhập khác bằng ngoại tệ là tiền mặt, ghi:

  • Nợ TK 111 (1112) (tỷ giá giao dịch thực tế)
  • Có các TK 511, 515, 711,… (tỷ giá giao dịch thực tế).

d) Khi thu được tiền nợ phải thu bằng ngoại tệ, ghi:

– Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái, ghi:

  • Nợ TK 111 (1112) (tỷ giá hối đoái giao dich thực tế tại ngày giao dịch)
  • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
  • Có các TK 131, 136, 138,… (tỷ giá ghi sổ kế toán).

– Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi:

  • Nợ TK 111 (1112) (tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế tại ngày giao dịch)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái)
  • Có các TK 131, 136, 138,… (tỷ giá ghi sổ kế toán).

– Trường hợp nhận trước tiền của người mua, bên Có tài khoản phải thu áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước, ghi:

  • Nợ TK 111 (1112) (tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước)
  • Có TK 131 (tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước).

Kế toán sử dụng tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế (là tỷ giá mua của ngân hàng) để đánh giá lại các khoản ngoại tệ là tiền mặt tại thời điểm lập Báo cáo tài chính, ghi:

– Nếu tỷ giá ngoại tệ tăng so với Đồng Việt Nam, kế toán ghi nhận lãi tỷ giá:

  • Nợ TK 111 (1112)
  • Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131).

– Nếu tỷ giá ngoại tệ giảm so với Đồng Việt Nam, kế toán ghi nhận lỗ tỷ giá:

  • Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131)
  • Có TK 111 (1112).

– Sau khi bù trừ lãi, lỗ tỷ giá phát sinh do đánh giá lại, kế toán kết chuyển phần chênh lệch lãi, lỗ tỷ giá vào doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi lớn hơn lỗ) hoặc chi phí tài chính (nếu lãi nhỏ hơn lỗ).

Kế toán đánh giá lại vàng tiền tệ

– Trường hợp giá đánh giá lại vàng tiền tệ phát sinh lãi, kế toán ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính, ghi:

  • Nợ TK 1113 – Vàng tiền tệ (theo giá mua trong nước)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính.

– Trường hợp giá đánh giá lại vàng tiền tệ phát sinh lỗ, kế toán ghi nhận chi phí tài chính, ghi:

  • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính
  • Có TK 1113 – Vàng tiền tệ (theo giá mua trong nước).

Trên đây là bài hướng cách định khoản hạch toán một số nghiệp vụ phát sinh chủ yếu liên quan đến tiền mặt. Ketoantd.com hi vọng thông tin trên sẽ giúp ích được nhiều bạn kế toán đang gặp khó khăn với các nghiệp vụ liên quan đến tiền mặt.

Lưu ý : Phương pháp định khoản hạch toán trên áp dụng theo thông tư 200

About admin

Trung tâm kế toán hà nội, chuyên đào tạo kế toán tổng hợp thực hành thực tế, kế toán thuế, kế toán phần mềm, kế toán trưởng và cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói cho doanh nghiệp. Contact : Mr Đạt 0966.694.823